[160] LEGRAND, vol. iii. 231.

[161] Instrucion para Gonzalo Fernandez que se envoie a Ireland al Conde de Desmond, 1529.—­MS. Archives at Brussels.—­The Pilgrim, note 1, p. 169.

[162] Henrici regis octavi de repudianda domina Catherina oratio Idibus Novembris habita 1528.

Veneranda et chara nobis praesulum procerum atque consiliariorum cohors quos communis reipublicae atque regni nostri administrandi cura conjunxit.  Haud vos latet divina nos Providentia viginti jam ferme annis hanc nostram patriam tanta felicitate rexisse ut in illa ab hostilibus incursionibus tuta semper interea fuerit et nos in his bellis quae suscepimus victores semper evasimus; et quanquam in eo gloriari jure possumus majorem tranquillitatem opes et honores prioribus huc usque ductis socculis, nunquam subditis a majoribus parentibusque nostris Anglia regibus quam a nobis provenisse, tamen quando cum hac gloria in mentem una venit ac concurrit mortis cogitatio, veremur ne nobis sine prole legitima decedentibus majorem ex morte nostra patiamini calamitatem quam ex vita fructum ac emolumentum percepistis.  Recens enim in quorundam vestrorum animis adhuc est illius cruenti temporis memoria quod a Ricardo tertio cum avi nostri materni Edwardi Quarti statum in controversiam vocasset ejusque heredes regno atque vita privasset illatum est.  Tum ex historiis notae sunt illae dirae strages quae a clarissimis Angliae gentibus Eboracensi atque Lancastrensi, dum inter se de regno et imperio multis aevis contenderent, populo evenerunt.  Ac illae ex justis nuptiis inter Henricum Septimum et dominam Elizabetham clarissimos nostros parentes contractis in nobis inde legitima nata sobole sopitae tandem desierunt.  Si vero quod absit, regalis ex nostris nuptiis stirps quae jure deinceps regnare possit non nascatur, hoc regnum civilibus atque intestinis se versabit tumultibus aut in exterorum dominationem atque potestatem veniet.  Nam quanquam forma atque venustate singulari, quae magno nobis solatio fuit filiam Dominam Mariam ex nobilissima foemina Domina Catherina procreavimus, tamen a piis atque eruditis theologis nuper accepimus quia eam quae Arturi fratris nostri conjux ante fuerat uxorem duximus nostras nuptias jure divino esse vetitas, partumque inde editum non posse censeri legitimum.  Id quod eo vehementius nos angit et excruciat, quod cum superiori anno legatos ad conciliandas inter Aureliensem ducem et filiam nostram Mariam nuptias ad Franciscum Gallorum regem misissemus a quodam ejus consiliario responsum est, “antequam de hujusmodi nuptiis agatum inquirendum esse prius an Maria fuerit filia nostra legitima; constat enim ‘inquit,’ quod exdomina Catherina fratris sui vidua cujusmodi nuptiae jure divino interdictae sunt suscepta est.”  Quae oratio quanto metu ac horrore animum nostrum turbaverit quia res ipsa aeternae tam animi quam corporis salutis periculum in se continet, et quam perplexis cogitationibus conscientiam occupat, vos quibus et capitis aut fortunae ac multo